စကြာဝဠာပြန့်ကားနှုန်း အဖြေမကိုက်ခြင်း
စကြာဝဠာကြီး ဘယ်လောက်မြန်မြန် ပြန့်ကားနေလဲဆိုတာကို သိပ္ပံပညာရှင်တွေ ထပ်မံတိုင်းတာခဲ့ကြပါတယ်။ ရလဒ်ကတော့ ပိုပြီးရှုပ်ထွေးသွားစေပါတယ်။
စကြာဝဠာပြန့်ကားနှုန်း အဖြေမကိုက်ခြင်း ရူပဗေဒသဘောတရားအသစ်တွေ လိုအပ်နေပြီလား?
စကြာဝဠာကြီး ဘယ်လောက်မြန်မြန် ပြန့်ကားနေလဲဆိုတာကို သိပ္ပံပညာရှင်တွေ ထပ်မံတိုင်းတာခဲ့ကြပါတယ်။ ရလဒ်ကတော့ ပိုပြီးရှုပ်ထွေးသွားစေပါတယ်။ ဒီတွေ့ရှိချက်ဟာ လက်ရှိကျွန်တော်တို့ နားလည်ထားတဲ့ ရူပဗေဒနိယာမတွေ မှားယွင်းနေနိုင်ကြောင်း မီးမောင်းထိုးပြနေပါတယ်။
လက်ရှိ သိပ္ပံပညာမှာ "Hubble Tension" လို့ခေါ်တဲ့ အကြီးမားဆုံး ပုစ္ဆာတစ်ပုဒ် ရှိနေပါတယ်။ ဒါကတော့ စကြာဝဠာပြန့်ကားနှုန်း (Hubble Constant) ကို တိုင်းတာတဲ့ နည်းလမ်းနှစ်ခုကြားက အဖြေမကိုက်ညီမှုပါပဲ။
Early Universe Probe - စကြာဝဠာအစောပိုင်းကာလ အချက်အလက်တွေကိုသုံးပြီး တွက်ချက်ရင် ပြန့်ကားနှုန်းက 67~km/s/Mpc ဝန်းကျင် ရှိသင့်တယ်လို့ ဆိုပါတယ် ။
Late Universe Probe - လက်ရှိပစ္စုပ္ပန်ကာလနားက ကြယ်တွေ၊ ဂလက်ဆီတွေကို တိုက်ရိုက်တိုင်းတာရင်တော့ 73 km/s/Mpc ဝန်းကျင် ရှိနေပါတယ် ။
ဒီကွာဟချက်ဟာ အမှားတစ်ခုခုကြောင့် ဖြစ်နိုင်တယ်လို့ ယူဆခဲ့ကြပေမယ့်၊ အခုနောက်ဆုံး လေ့လာချက်တွေအရ ဒီကွာဟချက်က တကယ်ရှိနေကြောင်း ပိုသေချာလာပါပြီ ။
ဘယ်လို အသစ်ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့တာလဲ?
မောင်ယာကီယာ (Mauna Kea) တောင်ထိပ်ရှိ W. M. Keck Observatory နဲ့ အာကာသကြည့်မှန်ပြောင်းကြီးတွေဖြစ်တဲ့ JWST၊ Hubble တို့ ပူးပေါင်းပြီး "Time-delay Cosmography" ဆိုတဲ့ နည်းလမ်းသစ်တစ်ခုကို သုံးကာ တိုင်းတာခဲ့ကြပါတယ် ။
Gravitational Lensing (ဆွဲငင်အားမှန်ဘီလူး) - အလွန်ကြီးမားတဲ့ ဂလက်ဆီတွေဟာ သူတို့နောက်မှာရှိတဲ့ အရာဝတ္ထုတွေရဲ့ အလင်းကို ကွေးသွားစေနိုင်ပါတယ်။ မှန်ဘီလူးလိုမျိုး ပုံရိပ်တစ်ခုတည်းကို နေရာခွဲပြီး အများကြီး မြင်ရအောင် လုပ်ပေးနိုင်ပါတယ် ။
Time Delay (အချိန်ကွာခြားချက်) - နောက်ခံအရာဝတ္ထု (ဥပမာ - Quasar) ရဲ့ အလင်းတောက်ပမှု ပြောင်းလဲတဲ့အခါ၊ အလင်းတန်းတွေက လမ်းကြောင်းအမျိုးမျိုးကနေ ကွေ့ပတ်လာရတဲ့အတွက် ကမ္ဘာမြေကိုရောက်ဖို့ ကြာချိန် မတူကြပါဘူး။ ဒီကြာချိန်ကွာခြားချက် (Time Delays) ကို "Cosmic Yardstick" (စကြာဝဠာပေတံ) အဖြစ်သုံးပြီး အကွာအဝေးနဲ့ ပြန့်ကားနှုန်းကို တိတိကျကျ တွက်ချက်တာ ဖြစ်ပါတယ် ။
ဒီနည်းလမ်းနဲ့ တိုင်းတာလိုက်တဲ့အခါမှာလည်း အဖြေဟာ စကြာဝဠာအစောပိုင်းကာလ ခန့်မှန်းချက်နဲ့ မကိုက်ညီဘဲ၊ လက်ရှိပြန့်ကားနှုန်း (73~km/s/Mpc ဝန်းကျင်) ဘက်ကိုပဲ လိုက်နေကြောင်း အတည်ပြုနိုင်ခဲ့ပါတယ် ။
ဒီလေ့လာမှုကို Astronomy and Astrophysics ဂျာနယ်မှာ ဖော်ပြထားပါတယ် ။ လက်ရှိမှာ တိကျမှု (Precision) 4.5% ရှိပြီး၊ ဒါဟာ သံသယဖြစ်စရာမလိုလောက်အောင် တိကျဖို့ လုံလောက်တဲ့ အဆင့်တော့ မဟုတ်သေးပါဘူး ။ သုတေသီတွေက တိကျမှုကို 1.5% အထိ ရောက်အောင် ဆက်လက်ကြိုးစားနေပါတယ် ။ ဒါပေမယ့် လက်ရှိရလဒ်တွေအရ စကြာဝဠာဗေဒ (Cosmology) မော်ဒယ်တွေမှာ အမှားတစ်ခုခု ရှိနေနိုင်တယ်ဆိုတာ ပိုခိုင်မာလာပါတယ် ။
ဒီ "Hubble Tension" သာ တကယ်မှန်ကန်ကြောင်း အပြီးသတ် အတည်ပြုနိုင်ခဲ့ရင်၊ ကျွန်တော်တို့ သိထားတဲ့ ရူပဗေဒကို ပြန်ပြင်ရေးရပါလိမ့်မယ် ။ အမှုန် (Particles) အသစ်တွေ ရှိနေတာလား? Big Bang ဖြစ်ပြီးစမှာ စကြာဝဠာကို ခဏတာ တွန်းကန်ခဲ့တဲ့ "Early Dark Energy" ဆိုတာ ရှိခဲ့သလား? UCLA က ပါမောက္ခ Tommaso Treu ပြောသလိုပါပဲ၊ ဒါဟာ "Cosmological Model အသစ်တစ်ခုရဲ့ အစပြုခြင်း" ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ် ။
Source: Kauai Now News / W. M. Keck Observatory